Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 2018

Η σοβαρότητα της κωμικότητας - Γιάννης Ζουγανέλης


Τον πρόλογο έγραψε ο Δρ Γιάννης Γουλές

Επιτρέψτε μου, έναν πρόλογο αν και τους βαριέμαι. 

Το κείμενο, που ακολουθεί, έγραψε ο δημοφιλής κωμικός και μουσικός κ. 
Γιάννης Ζουγανέλης. Όλοι τον γνωρίζουμε  λίγο, πολύ  μέσα από τις πολλαπλές 
ιδιότητες του, που εναλάσσει... με ταχύτητα ηλεκτρονίου. Πρόκεται για ένα μη 
εφησυχασμένο καλλιτέχνη, μαραθωνοδρόμο της σάτιρας αλλά
 και παιδαγωγό. Οι σπουδές του στη σύνθεση, ενορχήστωση και όπερα στην 
Ακαδημία Τεχνών του Μονάχου όσο και στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, 
Τμήμα Αρχιτεκτονικής .

Είχα την τύχη να γνωρίσω προσωπικά τον κ. Γιάννη Ζουγανέλη. Μαγεύτηκα
 από τον οικουμενικό και ουμανιστικό τρόπο σκέψης και τη φιλοσοφία του. 
Ο τρόπος που χρησιμοποιεί το λόγο, που δομεί τις σκέψεις του είναι 
σαγηνευτικός, ξεχωριστός, ταχύς. Καμία φορά από την ορμή του... αλλάζει 
θέματα και τότε τον χάνεις... ενώ... παράλληλα διαπιστώνεις πόσο εύστροφος 
και ευφυής είναι. Σαν δημιουργό, αυτό που τον χαρακτηρίζει... είναι η 
διάδραση, η ανάγκη της έκφρασης που συνδέται άρρηκτα με την επικοινωνία 
και πολλές φορές το γέλιο και τη σκέψη του αποδέκτη.

Εύκολα τον οριοθετείς  ως performer - μουσικό, ως σαιξπηρικό γελοτοποιό. Το ίδιο 
λάθος έκανα και εγώ. Ευτυχώς πήγα μέχρι την Επίδαυρο. Αξιομνημόνευτη, η ερμηνεία 
του στο ρόλο του Αισχύλου στο έργο «Βάτραχοι» του Αριστοφάνη με το Εθνικό 
Θέατρο. Τότε διαπίσωσα πως δεν πρόκεται για ένα πηγαίο κωμικό ταλέντο μοναχά 
αλλά και για έναν άρτιο, οριοθετημένο ηθοποιό, που πειθαρχεί 100% στο ρόλο, το 
κείμενο και με την κατάλληλη δόση συναισθηματικής νοημοσύνης... χωρίς 
ίχνος σοβαροφάνειας... μα με σεβασμό...  υποδύεται μια ιστορική προσωπικότητα, 
τον αρχαίο τραγωδό Αισχύλο.  

Από την προσωπική μας γνωριμία, αυτό που με  εντυπωσίασε θετικά... είναι το 
ειλικρινές ενδιαφέρον του για τους νέους ανθρώπους και η διάθεση του να προσφέρει
 αλλά και να ανοίξει γέφυρες συνεργασίας. 

Ο κ. Γιάννης Ζουγανέλης με έχει εμψυχώσει όσο κανείς,  με ανιδιοτέλεια. Σέβομαι 
τα βιώματα, τον τρόπο που γαλουχήθηκε ως παιδί και ωρίμασε στο μεγάλο δοχείο 
που λέγεται ελληνική κοινωνία. Τέλος... δεν αγιοποιώ κανέναν, δε γράφω 
προλόγους αγιοποίησης αλλά το καλό... να λέγεται. Αν εστιάσουμε στο καλό, 
τότε η αποδόμηση, η γκρίνια, ο αφορισμός δεν θα είναι πρωταγωνιστές
αλλά απλοί περαστικοί. Ας ομορφύνουμε το σύμπαν με σκέψεις, κείμενα... 
όπως με το κείμενο του κου. Ζουγανέλη για το πόσο σοβαρή 
υπόθεση είναι η κωμωδία.... είναι άραγε, τι λέτε;

 Η σοβαρότητα της κωμικότητας

Το κείμενο 'έγραψε ο Γιάννης Ζουγανέλης 

Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο


Υπάρχει μια παρεξηγημένη έννοια στην καθημερινότητά μας, στην οποία πιστεύω 
πάρα πολύ . Την επεξεργάζομαι μαζί με τους μαθητές μου αλλά και ατομικά. 
Και είναι η λογική ότι «μέλλον», είναι η καθημερινότητα. Αυτή η έννοια παραχαράζεται 
από τον τρόπο που εμείς, οι άνθρωποι, επικοινωνούμε. Παραχαράζεται με την
 ωμή παρέμβαση στην έννοια και την ουσία της ανθρωπιάς, παραχαράζεται
 με την παρέμβαση στην ιστορικότητα και στην αλήθεια. Παραχαράζεται μέσα από τα 
social media. Κι αυτό γιατί στα ηλεκτρονικά Μ.Μ.Ε. «νέας κοπής», υπάρχει 
σοβαρή αυθαιρεσία. Γράφει ο καθένας ότι θέλει, ανοίγει το δικό του site, 
διαφημίζει προϊόντα αλλά και υπο-προϊόντα που αυτός θέλει για τους δικούς του 
λόγους και φυσιολογικά, κάτω από τις ίδιες λογικές, συντελεί στη δημιουργία μιας 
αίσθησης «παρακμής» την οποία βιώνουμε και αντιλαμβανόμαστε όλοι μας. Και την
 οποία, ζώντας την, την ονομάσαμε…. «κρίση». Απλώς και μόνο για να 
«πετάξουμε το μπαλάκι» των ευθυνών στους ξένους.

Βασικό στοιχείο είναι η έλλειψη «κωμικότητας». Και πως το εννοώ; Κωμικότητα
 είναι ό,τι πιο σοβαρό υπάρχει για να συνδυάζει το «χιούμορ».Η πρώτη 
αναγωγή της προέλευσης του αγγλικού όρου humor γίνεται στην “περί των 
χυμών του σώματος” θεωρία του Ιπποκράτη. Βάσει αυτής της ιατρικής θεωρίας 
υφίστανται τέσσερις κράσεις, που κάθε μία έχει σχέση με την επικράτηση ενός από τους 
τέσσερις χυμούς του ανθρώπινου σώματος (χολή, φλέγμα, μέλαινα χολή, αίμα).
 Όταν υπάρχει αρμονική μίξη των χυμών του σώματος, ο άνθρωπος είναι υγιής και με
 καλή διάθεση. Στη λατινική γλώσσα η λέξη (h)umor σήμαινε εκτός από το 
υγρό, την υγρασία, το χυμό, και τη διάθεση.

Αλλά εδώ δεν κάνουμε γλωσσολογία, είναι ωστόσο πολύ χρήσιμο να 
γνωρίζουμε την προέλευση και την ιστορική έννοια των όρων. Μιλάμε λοιπόν
 για τους «χυμούς» με μια λατινικής προέλευσης αλλά ελληνικής «καταγωγής»
 λέξη που συνδυάζει το χαμόγελο, το φως της έκφρασης, τη συγκρότηση, την
 επαφή, την αγάπη και τον έρωτα ταυτόχρονα.

Ο κόσμος έχει – μέσα στην παρακμή του- μπερδέψει την κωμικότητα με το 
χαβαλέ, την πλάκα όπως και το αστείο με την γελοιότητα. Ό,τι πιο σοβαρό στην 
φιλοσοφία και στην τέχνη έχει ειπωθεί στην ζωή μέσα από την κωμικότητα. 
Ο Αριστοφάνης ο γεννήτωρ της σάτιρας μέσω της κωμικότητας έκανε τις 
ουσιωδέστερες κριτικές στην εξουσία. Μέσω των παρεμβάσεων σε κάθε κωμωδία 
του, τους απευθυνόταν «πρόσωπο με πρόσωπο». Η κωμικότητα σού επιτρέπει 
να μην είσαι εμπαθής και να γελάς με το πρόβλημα. Όταν γελάς με το πρόβλημα, 
μπορείς και να το κατανοείς ευκολότερα. Είσαι δηλαδή ισχυρότερος του 
προβλήματος και μπορείς και να το αποκρούσεις, να το πολεμήσεις. Μα η ίδια η 
ζωή μάς χαμογελάει, μάς φεύγει και εμείς απλώς «μουτρώνουμε», 
συνοφρυωνόμαστε και δεν την αντιλαμβανόμαστε.

Πολλές φορές , επειδή έχω μελετήσει την υποκριτική τέχνη για σχεδόν σαράντα 
χρόνια, όταν βρίσκομαι σε παρέες απλών ανθρώπων αλλά όχι μόνο απλών και 
λαϊκών ανθρώπων που τους αγαπώ και εκτιμώ αλλά και διανοουμένων , μου λένε
 και οι μεν και οι δε «έλα βρε Γιάννη, πες μας ένα ανέκδοτο, κάνε μας μια 
πλάκα να χαμογελάσουμε λίγο». Μα η ανεκδοτολογία δεν έχει καμία σχέση 
με την κωμικότητα. Το τραγικό στην υπόθεση είναι ότι έχουμε μπλέξει το γελοίο 
με το κωμικό. Άλλη μια παραχαραγμένη έννοια : αυτοί οι εντός εισαγωγικών 
«εκπρόσωποι» που μόνο συμφέροντα εκπροσωπούν στη Βουλή και στην
 Κοινωνία ,όταν θέλουν να υποβαθμίσουν, να βρίσουν κάποιον του λένε 
«παίζεις θέατρο, κάνεις κωμωδία». Και θεωρούν ότι έτσι τον βρίζουν, τον υ
ποτιμούν ενώ του κάνουν τη μεγαλύτερη φιλοφρόνηση.

Όλα αυτά είναι που διαμόρφωσαν το νεοέλληνα έτσι όπως είναι. Εμένα δεν με
 ενδιαφέρει η νέα Ελλάδα. Με ενδιαφέρει αν έχουν μέλλον οι νέοι Έλληνες. 
Και η νέα Ελληνίδα, είναι πιο κοντά από τους άνδρες σ’ όλα αυτά που λέω.
 Αυτή έρχεται στο θέατρο, αυτή παροτρύνει τον άνδρα της να διαβάσει κανένα 
βιβλίο, αυτή είναι που ψάχνεται περισσότερο στη ζωή, αυτή είναι που αγωνίζεται και 
φέρνουν ισορροπία στην παράδοση.

Προσέξτε κάτι που ίσως δεν έχετε παρατηρήσει: Υπάρχει έντονη κωμικότητα στο 
δημοτικό μας τραγούδι. Αν ακούσει κανείς προσεκτικά τα τραγούδια των 
Απόκρεω, θα παρατηρήσει ότι κάνουν σάτιρα ακόμα και στους ήρωες του ’21 
για τον τρόπο που κοιτούσαν, για τον τρόπο που πολεμούσαν, που 
συμβιβάστηκαν, που επαναστατούσαν.

Και κάτι τελευταίο: Πρέπει να είμαστε ελεύθεροι στην έκφραση. Αλλά η 
βωμολοχία εκπέμπει δηλητήριο. Μπορεί κάποιος να σου πει χαϊδευτικά , 
με χιούμορ και χαμόγελο, με ευγενικό τρόπο ότι «έκανες μια μαλακία» ας πούμε.
 Αλλά πόσο δηλητήριο και χολή έχει να σου πει « Με κατέστρεψες μεγάλε». 
Κι αυτό είναι ζήτημα έκφρασης και αισθητικού λόγου.

Παρασκευή, 31 Αυγούστου 2018

Κωμική διάνοια

Ο Σωτήρης Μουστάκας με την οικογένεια του

Πέμπτη, 24 Μαΐου 2018

Χάρρυ, μας σατιρίζεις από... ψηλά;

Το κείμενο έγραψε ο Γιάννης Γουλές.

Ένα κείμενο - φόρος τιμής στο Χάρρυ Κλύνν. Πριν αρχίσω το κείμενο, επιτρέψτε μου κάποιες σκέψεις. Δε θα απαριθμήσω... τις άπειρες ώρες... βίντεο Κλύνν. Τις φορές που το συνάντησα στα όνειρα μου. Όταν βέβαια, το συνάντησα δια ζώσης... μου έδωσε το ελεύθερο να χρησιμοποιώ ατάκες του στα έργα μου.  Φυσικά, δε γίνεται να τον αντιγράψεις. Αμίμητος. Ακόμα… όμως κι αν δεν σου αρέσει διόλου ο Κλύνν, σίγουρα δεν περνά απαρατήρητος. Το μόνο σίγουρο. Ίσως… κάποια μίμηση, χαρακτήρας ή σκέψη του σε σαγηνεύσει. Ίσως…


Χάρρυ Κλύνν ή όταν το ταλέντο περισσεύει....

Τον  ευχαριστώ πολύ γιατί - άθελα του - με ενέπνευσε να γράψω τις πρώτες μου θεατρικές επιθεωρήσεις. Η πρώτη σάτιρα είχε τίτλο «Έλληνας είμαι και φαίνομαι» (ανέβηκε στα 23 μου έτη με άλλους έξι φοιτητές της θεατρικής ομάδας του Παν/μίου Αθηνών) και η δεύτερη… «Δε φοβάμαι τίποτα, δεν ελπίζω τίποτα... έχω μέσον» (στο πλαίσιο θεατρικού φεστιβάλ του θεάτρου Επικολωνώ). Κάποια στιγμή θα επανέλθω στο σατιρικό θεατρικό μονοπάτι, το οποίο άφησα για να υπηρετήσω το πνευματικό μου παιδί, την ομάδα Θεατρόνιο

Αλλά αρκετά με τις σκέψεις και τους προλόγους, ας αρχίσει το κείμενο.

Η μητέρα μου... εργασιομανής. Έχασε τον πατέρα της 17 ετών, λίγο πριν... δώσει πανελλήνιες. 

Τελικά, τα κατάφερε. Πέρασε στη Νομική Αθηνών, προτίμησε όμως την Αγγλική Φιλολογία με την... άμεση επαγγελματική αποκατάσταση. Aγώνας για επιβίωση. Η μάνα ωρίμασε γρήγορα. Έπιασε τη ζωή στα χέρια. Μια γενιά γεμάτη όνειρα, άρπαξε τη ζωή και προχώρησε... 

Το θέμα δεν είναι η μάνα αλλά η εργασιομανία της. Κόλλημα με την επιχείρηση, ένα φροντιστήριο ξένων γλωσσών επί της πλατείας Γκύζη. Κουβαλούσε θρανία, καρέκλες, δίδασκε - αγαπούσε τα παιδιά, δούλευε και ανέπνεε μαζί. Την  ευχαριστώ γιατί δε μου έλειψε τίποτα. Καλό και κακό, αυτό... Την ευχαριστώ γιατί ήταν αυτοδημιούργητή, χωρίς να χτυπήσει πολιτικό γραφείο ή γνωστό... για να γίνει υπάλληλος ή υπαλληλάκος. Τα κατάφερε μόνη της και μπράβο. 

Ακόμα και τώρα στα 73... δεν την ξεκολλάς από το φροντιστήριο. Η σύνταξη δε τη σταματά. Δεν  μπορεί να σταματήσει αν και πρέπει. Έτσι νομίζω τουλάχιστον. Δουλεύει ασταμάτητα, οργανώνει, κουράζεται πολύ. 

Ένα πράγμα όμως κατάφερε να την αποσπάσει από την εργασιομανία, ένας κωμικός, ένας χαρισματικός κωμικός. 

Οι μοναδικές κοπάνες της μάνας.... οφείλονται στο Χάρρυ Κλυνν. Έφευγε παρορμητικά από το φροντιστήριο, πολύ νωρίτερα από το πρέπον...  με έπαιρνε από το χέρι και πηγαίναμε αγκαζέ - γκαζωμένοι  στο Αττικό Άλσος. Λέω γκαζωμένοι... διότι η μάνα μου δεν έτρεχε ποτέ, εκτός αν άκουγε Χάρρυ Κλύνν. Παρέα με τη μάνα, πηγαίναμε στο Αττικό Άλσος. Θυμάμαι τις κίτρινες καρέκλες του ανοιχτού θερινοθεάτρου. Τη καντίνα, τις πολύχρωμες γρανίτες... 

Παρακολουθούσαμε τις επιθεωρήσεις του Χάρρυ Κλυνν. Θυμάμαι το πηγαίο ταλέντο και το λυτρωτικό γέλιο των θεατών... στα αστεία, τις μιμήσεις και τις θανατηφόρες ατάκες του. 

Γνήσιος απόγονος του Αριστοφάνη. Έντονη προσωπικότητα, πολυδιάστατος, οξυδερκής, οξύνους, εφυής, αεικίνητος με έντονα παιδικά χρόνια - βιώματα.  

Το γέλιο των θεατών... λύτρωση από την καθημερινότητά. Το παράλογο χιούμορ του, έσπαγε τη ρουτίνα. Όλοι περιμέναμε πότε θα βγει ο Χάρρυ. Και εγώ παιδάκι, γελούσα. Αυτός ο άνθρωπος, δε λέει απλά αστεία, δεν υποδύεται απλά χαρακτήρες ή τύπους... γαργαλά ψυχές, διεισδύει στο υποσυνείδητο. Συγγραφέας, ηθοποιός, μίμος, στιχουργός, εικαστικός, stand up comedian, σατιρικός, μουσικός, προφήτης. Ένας δαιμόνιος Πόντιος, δάσκαλος της σάτιρας. Να είσαι καλά Χάρρυ - Αριστοφάνη μας. Καλό ταξίδι... αν και είμαι σίγουρος ότι ήδη θα γράφεις τα πρώτα κείμενα... για να μας σατιρίζει και από… ψηλά.

Σε ευχαριστούμε για όλα, εσένα και τη Χαρίκλεια, πιστή - άξια συνοδοιπόρο σου. 





   


Δευτέρα, 14 Μαΐου 2018

Και τώρα, τι;

Το κείμενο έγραψε ο Γιάννης Γουλές

Αυτό που ζούμε, εμείς το δημιουργήσαμε. Η πραγματικότητα. Ούτε εφιάλτης, ούτε όνειρο. Πραγματικότητα, iban, ebanking, ζωή-pin, με ή χωρίς.

Αναφέρομαι στη νέα γενιά. Επιτρέψτε μου να εκφράσω τις σκέψεις μου, επιτρέψτε μου να μας αμφισβητήσω. Όχι τους πολιτικούς, αλλά αυτούς που τους επιλέγουν, εμάς. Πολιτικοί ίσον καθρέπτης. Όχι;

Αλήθεια που πήγαν οι Δον Κιχώτες, οι ονειροπόλοι; Αυτοί με τα αγνά κίνητρα; Αυτοί που αγαπούν απλόχερα; Αυτοί που δεν υπηρετούν εταιρικούς στόχους και νούμερα; Αυτοί που δε γίνονται νούμερα-excel;  

Τις πταίει; Εμείς η νέα γενιά. Με ένα κινητό στο χέρι, ακόμα και όταν οδηγούμε. Με τις άκαρδες καρδούλες και τα like. Με το όραμα του αφεντικού. Που δε γεννάμε ιδέες. Που αντί να γεννάμε... ακολουθούμε. Που δε δίνουμε τη ψυχή μας στο όνειρο αλλά στο μισθό και τα ένσημα. Υπάλληλος - υπό των άλλων. Και η ζωή περνάει, μαγικά. Και τι θες να κάνω, να χάσω τι δουλειά μου; Τρελάθηκες; 

Κάναμε τα βλέμματα... email, τις πωλήσεις, στόχους... το κέρδος, αυτοσκοπό. Και τώρα, τι; Διάλειμμα για τσιγαρό. Αύριο πάλι. Τυχερός που έχεις δουλειά. Δύσκολες εποχές. Δύσκολα τα πράγματα, οι σχέσεις. Και ποιός θα πληρώσει τον ΕΝΦΙΑ; Ποιός θα σε πάρει για δουλειά; Περισσότερα θα σου δώσει, λιγότερα, παροχές; Έτσι παίζεται το παιχνίδι. Νικητές ή ηττημένοι; Ηττημένοι ή νικητές; 

Κρίση ή παρακμή; Παρακμή ή πνευματική πενία; Καθορίζουν τη ζωή ευρω-παίοι επίτροποι, ανέραστοι οικονομολόγοι, σοϊμπλέδες. Από τη μια αυτοί... από την άλλη, η ελληνική οικογενειοκρατία σε κάθε φάσμα της ζωής. Μανάδες με αυτιστικά παιδιά. Μανάδες που πήραν μια δουλειά γλείφοντας. Παιδιά με πνευματικές μαγκούρες. Μια χώρα που δεν πατάει στα ποδιά της, νέα γενιά με μπιμπερό ΕΚΤ, ΔΝΤ, ΣΚΑΤΟΥ. 

Κανένα πρωτογενές πλεόνασμα δε μπορεί να κρύψει τον ατομικισμό, την έλλειψη ενσυναίσθησης και επικοινωνίας. Πολυκατοικίες άψυχες. Αγέλαστα μπετά. Γειτονιά  υπάρχει; Παιδιά να παίζουν, άνθρωποι... να ανταλλάζουν πυκνές καλημέρες, αλάτια, ζάχαρες, γλυκά; Ο καθένας μόνος του. Σαν αράχνες... βρίσκει ο καθένας τη γωνιά του και πλέκει. Δε περιμένει μύγες. Αδιαφορεί. No news, good news. Πιο καλή η μοναξιά. Υπάρχει και το Δημόσιο. Υπάρχει ασφάλεια. Υπάρχουν συναγερμοί. Υπάρχουν και φωτεινές εξαιρέσεις, άνθρωποι κοινωνικοί-αυθεντικοί που δε φοβούνται. Ευτυχώς. Το σκοτάδι έχει ένα καλό. Δεν κάταπίνει μόνο αλλά προσφέρει. Τι; Χώρο στο φως. Στο φως που επιμένει. Στη φλόγα που ξέρει που πάει και γιατί. Που δε φοβάται να κάψει και να καεί. Τα παραδείγματα πολλά, ευτυχώς. Η αυθεντικότητα υπάρχει, αναπνέει. 

Κι απο την άλλη. Άχρωμες παρέες, ενωμένες μοναξιές, πολύχρωμα rayban, άφθονο αλκόολ, τσιγάρα, δυνατά γέλια, πιο δυνατά, πιο δυνατά, η ευλογία της μοναξιάς. Να καταφέρω να μην αισθάνομαι καθόλου μόνος. Το κινητό χτυπά. Όχι η καρδιά, όχι η αλήθεια, το κινητό. Δονούμαι... όλος! Αχ, να παντρευτώ με τα λεφτά του μπαμπά. Ο Χριστός σταυρώθηκε, και 'συ ανοίγεις μπουκάλια. Παρέα με τα μπουκάλια και οι φελλοί. Απεταξάμην... 

Και η αγάπη, κάθεται στο παγκάκι της, καπνίζει. Ρυτιδιασμένη. Μονάχη. Μίλα καλέ...

Μιλάμε για αγάπη... ξεθυμασμένη. Μπορούμε να συνδέσουμε την αγάπη με τη θυσία, τον πόνο, τη χαρά, την ωριμότητα, την εργατικότητα, το όραμα, τη συνέπεια; Αν όχι, τότε για ποια αγάπη μιλάμε; Τι είναι αγάπη; Γνωρίζω το «3ο νόμο  του Νεύτωνα» αλλά ... αγάπη, ε; 

Τι σημαίνει, «κάνω αυτό που αγαπάω»; Τι σημαίνει «αγαπάω»;  Και αν δεν με αγαπώ, πως θα αγαπήσω; Γεμίσαμε μεταπτυχιακά, υποτροφίες, ψυχολόγους... και αποτύχαμε ως άνθρωποι, ως κοινωνία, ως σύνολο. Άδειες ψυχές, πανάκριβες τσάντες, καλοφτιαγμένα κορμιά, αδιάβροχες θήκες, ρόλεξ. 

Δεν ενεργούμε με αγάπη. Δουλεύουμε για το μισθό. Με το ένα πόδι αναζητούμε καλύτερη δουλειά, με το άλλο... μένουμε... από φόβο. Δικαιολογημένο φόβο. Αδικαιολόγητο φόβο. Φοβόμαστε να τολμήσουμε. Φοβόμαστε το φόβο. Από την άλλη, στο φόντο... οι πολιτικοί... ο καθρέπτης, οι επιλογές μας, εμείς. 

Οι πολιτικοί, η πολιτική, παντού... στον τρόπο που επικοινωνούμε, που κάνουμε έρωτα, που βήχουμε. Δεν θα τους κρίνω, γιατί όταν τους κοιτάω βλέπω εμένα. Βλέπω τα μαγαζιά με τους καπνίζοντες, που καπνίζουν επειδή γουστάρουν, επειδή μπορούν. Ντρέπομαι, όχι για εμένα αλλά και για τις επόμενες γενιές. Τις νέες γενιές. Τα αγέννητα, τους απόγονους. Κάποιοι έρχονται με όνειρα... τεμαχισμένα. Τεχασιμένα από εμάς και την απάθεια μας. Και τι θες να κάνω άνθρωπέ μου; Έλα ντε...

Αυτούς που τώρα είναι με το μπιμπερό, με το ζεστό γαλατάκι... που κάποια μέρα θα έχουν όραμα. Αυτούς που θα πάρουν πρωτοβουλίες και εμείς... αντί να τους ωθούμε να τις υλοποιήσουν... θα τους κόβουμε τα φτερά και θα τους δείχνουμε το εξωτερικό ως ιδανική επιλογή. 

Αυτά τα παιδιά - γεννημένα ή αγέννητα - που θα έχουν αρχές, αξίες και δε θα καπνίζουν σε εσωτερικούς χώρους... όχι γιατί το λέει ο νόμος αλλά γιατί έχουν επίπεδο. Αυτά τα παιδιά που θα λάμπουν ως φωτεινές εξαιρέσεις. Αυτά τα παιδιά, θα με κοιτάνε τότε... ως γέρο-ετοιθάνατο... για τον κόσμο που παρέδωσα. Θα με κοιτάνε και θα με ρωτούν... «Και τώρα, τι;»

Τετάρτη, 2 Μαΐου 2018

Νατάσσα και Γιάννης, Γιάννης και Νατάσσα...

Ο Γιάννης Γουλές γράφει. Ενώ γράφει, φιλοξενεί ένα κείμενο της Νατάσσας Βλουτόγλου. Δηλαδή;

Και εκεί που γράφεις ή δουλεύεις σπίτι. Μιας και δε διάλεξες να υπηρετείς κάποια εταιρεία ή πολυεθνική. Μακριά από εμάς. Εκεί που επιλέγεις να γίνεις θεατρικός συγγραφέας και παραγωγός. Άθελα σου. Τρομάρα σου. Μια ζωή την έχουμε… Τότε ή πότε-πότε, καμιά φόρα... όχι πάντα... μπλοκάρεις. Όταν μπλοκάρεις, όταν κολλάει το νιονιό... βγαίνεις για μια βόλτα. Το λέει και η επιστήμη, το περπάτημα βοηθάει. Ποδάρατο λοιπόν. Για που το 'βάλες;  

Υπάρχει μια περιοχή ή υποπεριοχή. Η αγαπημένη μου υποπεριοχή στην Αθήνα. Που; Στο Ψυχικό. Φάρος Ψυχικού λέγεται. Ο Φάρος είναι πραγματικός φάρος. Γιατί; Εκπέμπει φως, έχει ενέργεια, ροή, καταστήματα, ίσως και αλήθεια, αν ψάξεις. Δεν αναφέρομαι στις Louis Vuitton, στη ματαιοδοξία, στα ψώνια ΒΠ με τις χρεωμένες κάρτες, στους νεόπλουτους, στα prada, στους ψευτοανώτερους που δε μένουν στα Δυτικά προάστεια αλλά Βόρεια, τρομάρα να 'μας έρθει. Δεύτερη τρομάρα, την ανέφερα και άνωθεν.  

Αν αφήσεις τις τρομάρες, υπάρχει κι η άλλη πλευρά. Αρκεί να ψάξεις. Έτσι βρήκα το αγαπημένο μου βιβλιοπωλείο, ανάμεσα στα  καταστημάτα «Carpo» και «Βενέτη». Φυσικά, το καλύτερο βιβλιοπωλείο... οφείλεται στην καλύτερη οικοδέσποινα, την κα. Ελένη Νικολέλη. Μια νεράιδα. Αντί για φτερά, έχει χαμόγελο. Ένα μαγαζί - αγκαλιά. «Χαρτόπολις» ονομάζεται. Η Ελένη κάνει αυτό που αγαπά από το 1992. Υπηρετεί - δόμησε ένα συγγραφικό μελίσσι, όπου πληθώρα συγγραφέων και αναγνωστών... μαζεύονται, γνωρίζονται, συζητούν. Δε γίνεται να περάσεις από το Φάρο... και να μη χαιρετήσεις την Ελένη. Δε γίνεται να προτιμήσεις ένα ανέραστο πολυεθνικό βιβλιοπωλείο και όχι την Ελένη. Δε γίνεται να προτιμήσεις ένα ηλεκτρονικό μαγαζί αντί για την ανθρώπινη επαφή. Δεν το έχω κάνει ποτέ. Όσο επιλέγουμε μικρά τοπικά καταστήματα, η Δημοκρατία ανθίζει. Αλλά δε θα σταθώ εκεί. Εκεί λοιπόν, στο βιβλιοπωλείο της Ελένης ενώ έτρωγα τη μακαρονάδα μου, εκτός από το έξτρα τυρί... είχα την τύχη να συναντήσω μια ψυχολόγο, τη Νατάσσα Βλουτόγλου... που τελικά συμπάθησα. 

Λέω τελικά... διότι την ώρα που έτρωγα, ορμάει… με την ευγενική ορμή που έχει ο νέος δημιουργός, ο νέος ποιητής. Ορμά, με αυτό το ευγενικό θράσος που κατάπιαν τα κοινωνικά δίχτυα.  

Η Νατάσσα μου μίλησε δίχως να με γνωρίζει. Μας σύστησε η Ελένη, η ιδιοκτηρία του βιλιοπωλείου. Η Νατάσσα γλυκιά και κοινωνική. Ήθελε να μου διαβάσει ένα κείμενο της. Της είπα ναι… Στην αρχή, ενώ διάβαζε… την κοίταγα περίεργα. Από τη μία, εγώ ο τρελός... έτρωγα μακαρονάδα... μέσα σε ένα βιβλιοπώλειο απαθής μπροστά στους πελάτες... από την άλλη η Νατάσσα, απήγγειλε το κείμενο της... απτόητη. Όχι μόνο δεν μου έκατσε η μακαρονάδα στο λαιμό αλλά γοητεύτηκα. Τόσο που έφαγα τη μακαρονάδα, χωρίς έξτρα τυρί. Από τη μια γλίτωσα τις θερμίδες, από την άλλη γοητεύτηκα. Όχι μόνο από τη γραφή αλλά από τη χροιά της φωνής… και τα όμορφα πράσινα μάτια της. 

Τελικά παντού υπάρχει έρωτας. Δεν αναφέρομαι στον έρωτα των δύο φύλων αλλά στον έρωτα του δημιουργού. Στο συγγραφέα. Διάβασε με χαρά, ενθουσιασμό μικρού παιδιού... αλλά και σοφία. 

Η κα. Νατάσσα Βλουτόγλου, μου επέτρεψε να αναδημοσιεύσω το πεζο-ποίημα της, όπως το χαρακτήρισε η ίδια. Και εγώ το μοιράζομαι μαζί σας. Ακόμα και αν δεν σας ξέρω, αν δεν σας γνωρίζω προσωπικά. 

Αν δεν κάνω λάθος, καλλιτέχνης σημαίνει μοιράζομαι. Ακόμα και ο πιο εγωπαθής, νάρκισσος καλλιτέχνης έχει γεννηθεί για να μοιράζεται. Αυτή η εσωτερική φλόγα, η εσωτερική κραυγή... που γίνεται λέξεις. Ιδού το κείμενο της Νατάσας Βλουτόγλου, θα χαρώ να ακούσω και τα σχόλια σας. Προσωπικά το βρήκα, τρυφερό...

«…Σε τούτη την πρωτομαγιά τι λες ότι ταιριάζει;» 

Δεν με κοιτάς…σκύβεις και πιάνεις ένα μεγάλο βότσαλο η παλάμη σου το αγκαλιάζει. Μου τείνεις το χέρι: 

«Ιδού, ένα λευκό βότσαλο…», μου λες «…ζωγράφισε!».

Το πιάνω και το κοιτώ. Γέρνω το κεφάλι πίσω , υψώνω το βλέμμα στον ζεστό ήλιο κλείνω τα μάτια. Τεντώνω τα χέρια και τα ανοίγω σαν να θέλω να πετάξω. Τώρα με παρατηρείς. Το ξέρω. Το ορκίζομαι. 

« Λοιπόν, ένα καραβάκι στη θάλασσα ..κόκκινες και γαλάζιες κυματιστές γραμμές…αριστερά, σε μικρογραφία ,μια κίτρινη άγκυρα..οχι,όχι!,μπλέ, βαθύ μπλε…Είναι αγκυροβολημένο…».
«..έχει φτάσει στον προορισμό του, ναι ;» Μου πιάνεις το χέρι. Παιχνιδιάρικα ακροδάχτυλα βρίσκουν τον δρόμο τους ανάμεσα στα δικά μου.
« Ναι…εμείς πια είμαστε αλλού…»
«Για πες…»
« Ας πούμε στο νησί, μπροστά στους ανεμόμυλους, πάνω στα χαλίκια, στη ξερή γης, έχει στηθεί ένα λευκό τραπεζάκι με δυο αντικριστές καρέκλες σκηνοθέτη. Το πανί τους, λευκό κι αυτό. Εσύ κάθεσαι από την μεριά της θάλασσας εγώ απ΄ τη μεριά της χώρας… τσουγκρίζουμε τα ποτήρια μας…».
«…τσίπουρα ,να υποθέσω…»

Γελάμε…μέχρι δακρύων…τρανταζόμαστε από τα γέλια…
«Δεν θα σε αφήσω να μου το χαλάσεις…», ξέπνοη ακούγεται η φωνή μου.
Με προλαβαίνεις τραγουδώντας…
«Άνοιξε το παράθυρο να μπει, δροσιά να μπει του Μάη… Εμείς γι’ αλλού κινήσαμε γι’αλλού… κ’ αλλού η ζωή μας πάει…»
«Δεν έχει παράθυρα στο σκηνικό…»,σου λέω , 
«αλλά…ας είναι!»

…Προχωράμε…   



ΥΓ. Το τραγούδι το επέλεξε η Νατάσσα. Με το τραγούδι αυτό, έχω κλάψει. Έπαιζε στην τελευταία σκηνή της ταινίας «Ένας νομοταγής πολίτης» με πρωταγωνιστή τον αείμνηστο Σωτήρη Μουστάκα σε σενάριο του αγαπημένου μου φίλου... που μου λείπει τόσο πολύ... αλλά με κοιτάει από ψηλά... Κώστα Μουρσελά. Κώστα, όλα καλά;

Σάββατο, 27 Ιανουαρίου 2018

Τζίμης Πανούσης

Σκέψεις από τον Γιάννη Γουλέ

Η αξία της αυθεντικότητας. Της αυθεντικότητας και της δημιουργίας. Το δικαίωμα να σκέφτεσαι ελεύθερα. Το δικαίωμα της έκφρασης, της σύγκρουσης με το ανόητο, το αυτονόητο, το δήθεν νοητό. Όταν προτιμάς την αλήθεια από τη διπλωματία. Όταν συγκρούεσαι. Όταν δε φοβάσαι. Όταν δεν είναι πρώτη σου προτεραιότητα να είσαι αρεστός. Όταν δε συμβιβάζεσαι. Όταν... δεν ξεχωρίζεις το στημένο από τη μούχλα. Όταν η αλήθεια είναι αρετή. Όταν ανακαλύπτεις την ανοησία μέσα σου, όταν παρατηρείς τη διαφθορά στον καλύτερο σου φίλο, στη γειτονική ΜΚΟ, στο σπίτι σου. Όταν η χώρα μοιάζει με απέραντη ΜΚΟ. Όταν εκφράζεις και εκφράζεσαι... όχι για να κράξεις... αλλά για να διακωμωδήσεις, να δώσεις γροθιά στο αόρατο νέφος, να ανυψώσεις - αφυπνίσεις τον αποδέκτη, όταν είσαι πολίτης. Όχι δεν πληρώνεις απλά ένα εισιτήριο. Όχι δε γελάς απλά. Όταν τα πράματα είναι απλά αλλά και δεν είναι.

Δεν είναι μόνο αυτό. Είναι και η διάρκεια. Έχει αξία η διάρκεια - όχι πάντα αλλά έχει -. Σέβομαι το διαχρονικό... έργο. Σέβομαι όσους αμφισβητούν, στη σκηνή και στη ζωή. Σέβομαι την αμφισβήτηση, με επιχειρήματα. Όσους αμφισβητούν το διπλανό τους, το σχολείο, το αφεντικό, τον εαυτό τους. Όσους ξεχωρίζουν. Όσους αυτοσαρκάζονται. Όσους κρίνουν με εφηβική ορμή, όσους δεν καταπίνουν στερεότυπα, όσους τολμούν, όσους ρισκάρουν. Όσους δεν δουλεύουν αλλά εργάζονται. Όσους απεχθάνονται τα ωράρια. Όσους δεν ακολουθούν. Όσους ενεργούν με πίστη. Όσους παίρνουν πρωτοβουλίες. Όσους δε φοβούνται τη μοναξιά. Όσους σέβονται τα πτυχία αλλά και τα θέλω τους. Όσους απομυθοποιούν. Όσους ισορροπούν. Όσους δε ζουν με δανεικά, όσους πατούν στα πόδια τους ή όσους αγωνίζονται για να πατήσουν γερά, με δίκαιο αγώνα και κίνητρα. Όσους αναζητούν την ελευθερία. Όσους δεν θεωρούν «έξυπνα» τα κινητά.

Κάπου εδώ και η σάτιρα. Στο μέσον της πραγματικότητας. Στο κέντρο του κύκλου της ζωής. Αν η ζωή είναι κύκλος. Αν, αν, αν... Εκτιμώ τη σάτιρα που δε μασάει τα λόγια της. Όχι την επίδειξη ευφυΐας. Τη σάτιρα που αναζητά την αλήθεια. Τη σάτιρα με δραματικό υπόβαθρο, σκέψη, ουσία. Τη σάτιρα... για γέλια και... δάκρυα. Όταν δε μένεις στο γέλιο. Σέβομαι τον αυτοσαρκασμό. Σέβομαι την έντονη προσωπικότητα και το όραμα του δημιουργού. Το  δημιουργό που δεν περνά απαρατήρητος. Το δημιουργό που παρατηρεί, που αφουγκράζεται. 

Και εμείς. Στις μέρες μας; Παρακολουθούμε ο ένας τη ζωή του άλλου μέσα από οθόνες και κοινωνικά δίχτυα. Αυτό μας αξίζει; Παρατηρούμε... μια εποχή που περνά απαρατήρητη, άχρωμη και ανέραστη. Τι λείπει; Η προσωπικότητα, οι προσωπικότητες, η έντονη προσωπικότητα. Η πίστη, η τόλμη. Να ενεργούμε με πίστη, να είμαστε αιρετικοί για να χαράξουμε νέους δρόμους. Να μη δανειζόμαστε, να μην είμαστε χωρίς έλεγχο, υπό έλεγχο... κάτω από τα όρια της φτώχιας και της πνευματικής πενίας, με ένα κινητό στο χέρι. Να ζούμε.

Ίσως ο Τζιμάκος τα λέει καλύτερα, ίσως όχι. Αιωνία η μνήμη του. Μεγάλη η πάλη του στη σκηνή, εκτός σκηνής και στα δικαστήρια... παλεύοντας για την ελευθερία της σάτιρας, για την ελευθερία... αυτή που τόσο εύκολα... καταπατάμε με τις επιλογές μας. Όχι;

Είχα την τύχη να τον παρακολουθήσω, το περασμένο καλοκαίρι στην Επίδαυρο ως πρωταγωνιστή στην «Ειρήνη» του Αριστοφάνη με το Εθνικό Θέατρο. 

Κλείνω με καυστικές ατάκες του Τζίμη:



«Τα ταξίδια είναι ο παράδεισος των ηλιθίων» Τζίμης Πανούσης

«Γαμάτε γιατί χανόμαστε» Τζίμης Πανούσης

«Όλοι χαζοί μπορούμε» Τζίμης Πανούσης

Και μια στροφή από το τραγούδι του «Νεοέλληνας»

Καίω τα δέντρα χτίζω μεζονέτες
θα κάνω τα παιδιά μου μαριονέτες
σ’ ένα κλουβί γραφείο σαν αγρίμι
παίζω ατέλειωτο βουβό ταξίμι.


Αντίο Τζίμη. Καλό ταξίδι. Ίσως εκεί.. αποφύγεις τις μηνύσεις.


Παρασκευή, 8 Δεκεμβρίου 2017

Όραμα, ώρα μηδέν...

Το κείμενο έγραψε ο Γιάννης Γουλές

Τίποτα μη σε πτοεί όταν έχεις όραμα. Όταν τα χρόνια περνάνε... κι η πίστη δυναμώνει. Όταν είσαι πολίτης, όταν μάχεσαι για κάτι ανώτερο. Όταν είσαι μόνος και τα κύματα... σε περικυκλώνουν. 

Να παλεύεις ενάντια σε όλους και σε όλα. Με τον τρόπο σου. Να παλεύεις για κάτι που ωφελεί. Όχι μόνο εσένα, το σύμπαν... Κάτι που θα ωφελήσει το σύμπαν. Όχι τώρα, όχι ακόμα, δεν είναι η ώρα του. Υπομονή... υπό του μένους... όραμα. Δεν έχεις κουπί, έχεις όραμα. 

Έρχομαι... με όραμα. Όραμα και αλήθεια. Αλήθεια και αξίες. Αυτές που χάθηκαν. Έρχομαι γιατί πιστευω ότι 'μας αξίζει κάτι καλύτερο. Το καλύτερο. Έρχομαι για να εμπνεύσω τη νέα γενιά... και τελικά εμπνεύομαι από αυτή, από το καλό της πρόσωπο. Έρχομαι, ταξιδεύω πνευματικά, δημιουργώ. Έρχομαι... δηλαδή... επισκέπτομαι σχολικές μονάδες. Όχι μόνος, με το πνευματικό μου παιδί ή αλλιώς... την ομάδα Θεατρόνιο... 

Έρχομαι με σκοπό να κάνω τις φυσικές επιστήμες προσιτές σε όλα τα παιδιά. Με μια ομάδα... που σκορπά γέλιο, αγάπη, που συνδέει τη ψυχαγωγία με τη μάθηση. Ομάδα... που παλεύει σε χαλεπούς καιρούς όπως όλοι μας. Ομάδα... που καινοτομεί και ονειρεύεται.  

Αξιοποιούμε τα πτυχία, τα διδακτορικά, τα μεταπτυχιακά, τις σπουδές μας... για να κάνουμε τα παιδιά πρωταγωνιστές της μάθησης, βιωματικά. Για να γίνει η μάθηση... προσιτή με παιγνιώδη τρόπο, διαδραστικά, για να σπείρουμε... πνευματικές σπίθες, να δώσουμε ερεθίσματα-τροφή για σκέψη. 

Δεν ήμουν καλός μαθητής.  Κατανοώ... όσους δεν κατανοούν. Θέλω να αλλάξω τον τρόπο, να προτείνω νέα μονοπάτια γνώσης, να κάνω τη γνώση εύληπτη. Μάχομαι, όχι για τη νίκη... αλλά για τη μάχη, του καλού...

Τα ερωτήματα του δημιουργού, πολλά και αδυσώπητα, σχεδόν υπαρξιακά. Αξίζει να αγωνίζεσαι; Αξίζει να παλεύεις για μια ιδέα, για μια συμπυκνωμένη ιδέα, ένα όραμα; Άξίζει... όταν η επιβίωση ζει και βασιλεύει; Αξίζει... όταν η χώρα πορεύεται με ηθική ΜΚΟ; Νομίζω, ναι... αξίζει. Αρκεί ο αγώνας να είναι δίκαιος. 

Οι εμπειρίες των μελών της ομάδας Θεατρόνιο... ουκ ολίγες. Το σχολείο, το πανεπιστήμιο, το διδακτορικό, μας χάρισαν πολλές γνώσεις, άνοιξαν παράθυρα. Αυτά που μας χάρισαν...  καλούμαστε... με  τις παιδαγωγικές δράσεις... να επιστρέψουμε στη νέα γενιά. 

Κατά τη γνώμη μου, η παιδεία είναι μία, ενιαία. Βαθμίδες δεν υπάρχουν. Πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια, τριτοβάθμια... Αδύνατο να τις διαχωρίσω. Δε μπορώ, δε θέλω. Σκέπτομαι-πράττω ολιστικά-παιδαγωγικά. Επιζητούμε παιδεία και μαθητές-προσωπικότητες-αστέρια. Να πατούν στα πόδια τους. Να νιώθουν ασφαλείς, στο δρόμο του ονείρου.

Το δρόμο, το βρίσκεις ή το φτιάχνεις. Δική σου υπόθεση. Καύσιμο... η γνώση. Η γνώση είναι δύναμη. Και η παρατήρηση, το ίδιο. Δεν παρατηρείς απλά, αφουγκράζεσαι. Δεν αφουγκράζεσαι απλά, μαθαίνεις, βιώνεις. Ο κάθε άνθρωπος... ένας χαρακτήρας, μια ιστορία... Το κάθε φαινόμενο... μια ευκαιρία... να γίνεις καλύτερος, να το εξερευνήσεις. 

Αυτή είναι η φιλοσοφία. Το Θεατρόνιο επιθυμεί να επικοινωνήσει με τη νέα γενιά. Να αφήσουμε τα κινητά στην άκρη. Καιρός... να ενθουσιαστούμε, να χαρούμε, να προβληματιστούμε, να οραματιστούμε ένα καλύτερο σχολείο, να γίνουμε φίλοι, να παίξουμε, χημεία... 

Η χημεία αναζητά την... ουσία. Εξηγεί τα ανεξήγητα, είναι εργαλέιο. Εξηγεί το μικρόκοσμο, το αόρατο... ακόμα και τον εσωτερικό μας κόσμο, τα συναισθήματα ή τα υλικά σώματα. Το ζήτημα είναι η ουσία. Αυτή αναζητούμε μέσα από το νέο μας πρότζεκτ. Γι' αυτό γράφτηκε κι αυτό το κείμενο, ως πρόλογος.

Ιδού... και εις το επανιδείν...

Το Σάββατο 09/12, συμμετέχουμε στο Χριστουγεννιάτικο Μπαζάρ του ''Δημοτικού Σχολείου Άγιος Ιωσήφ'' με τη δράση «Έργαστήρι Χημείας».
Παρουσίαση πειραμάτων από τον Δρ. Γιάννη Γουλέ, ο οποίος μας καλεί να αναρωτηθούμε: Συνδέονται οι ανθρώπινες σχέσεις με τα πειράματα;
ΩΡΑ: 12:30 - 13:00 μμ για τάξεις Γ', Δ' και Ε' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΩΡΑ: 14:00 - 14:30 μμ για τάξεις ΝΗΠΙΟ, Α' , Β΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ
Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στην τάξη του Β3 στον 1ο όροφο του Δημοτικού Σχολείου Άγιος Ιωσήφ ( Πέτρου Ράλλη 2, Πέυκη 151 21 )
Κείμενο: Δρ. Giannis Goules (χημικός - ηθοποιός)
Επιμέλεια: Natalia Λύτρα MSc (χημικός - εκπαιδευτικός)
Παραγωγή: Θεατρόνιο - www.theatronio.gr

Φωτογραφία του χρήστη Θεατρόνιο.